Mittwoch, 18. Oktober 2017

The Legacy of Sir Flinders Petrie.

 Σε παλαιοτερο αρθρο του παροντος ιστολογιου ειχαμε αναφερθει στον ανασκαφεα Sir Leonard Woolley - ανασκαφεα πολεων της Εγγυς Ανατολης οπως οι Ουρ και Καρχεμις. Στο ιδιο αρθρο αναφεραμε οτι πολλοι μεταπειτα διασημοι αρχαιολογοι συμμετειχαν ως βοηθοι στις ανασκαφες του Woolley. Σε αυτους συμπεριλαμβανονται ο μετεπειτα γνωστος ως Λωρενς της Αραβιας, καθως και ο Max Mallowan, συζυγος της συγγραφεως Agatha Christie. Ο Woolley και οι μαθητες του ειχαν εντρυφησει στις κλασικες σπουδες και ειχαν γερο θεωρητικο υποβαθρο, αλλα τους ελειπε η πρακτικη εμπειρια. Την τελευταια, μαζι με την γνωση και εφαρμογη πρωτοποριακων ανασκαφικων μεθοδων, την απεκτησαν στις χωρες της Εγγυς Ανατολης.

 Ολων αυτων προηγηθηκε ενας κυριως Αγγλοσαξων, ο οποιος ουσιαστικα ξεκινησε σχολη στην ανασκαπτικη μεθοδο, υπηρξε δε πρωτοπορος στην ερευνα της Εγγυς Ανατολης απο βρετανικης σκοπιας. Προκειται για τον Sir W. M. Flinders Petrie (εικ. 1), ο οποιος διαφοροποιειται απο τους Woolley Mallowan στο γεγονος οτι δεν ειχε σπουδασει αρχαιολογια ή κλασικους πολιτισμους, αλλα ηταν εν μερει αυτοδιδακτος και εν μερει ειχε μαθει πρωτα την τεχνικη και μεθοδο των ανασκαφων (συμπεριλαμβανομενων των μετρησεων, αρχιτεκτονικων σχεδιων, σχεδιων μικροαντικειμενων) απο τον πατερα του. Στο κομματι αυτο λοιπον, ο Petrie  μπορει να συγκριθει καλυτερα με αλλους ερασιτεχνες ανασκαφεις της εποχης του, οπως τους Augustus Pitt-Rivers, Heinrich Schliemann και Arthur Evans.
1. Sir W. M. Flinders Petrie (1853-1942)
 Ο Petrie δημιουργησε σχολη και εκανε ευρεως γνωστη στο αγγλογλωσσο και μη κοινο της γενιας του την αρχαιολογια της Εγγυς Ανατολης. Ενας αλλος λογος που μνημονευεται εδω και για τον οποιο το αρθρο αυτο γραφεται κυριως, ειναι οτι υπηρξε απο τους λιγους ερευνητες που οχι μονο ειχε να επιδειξει πλουσια δραστηριοτητα σε ανασκαφες και δημοσιευσεις, αλλα και στο οτι ειχε ανασκαψει σε διαφορες χωρες. Σε αλλο κείμενο του ιστολογιου μας ειχαμε ηδη αναφερθει στο οτι κατι τετοιο πλεον δεν συμβαινει συχνα. Υπαρχει η ταση, οι περισσοτεροι αρχαιολογοι που εξιδικευονται σε θεωρητικο πλαισιο να αναλαμβανουν και ανασκαφες που εχουν αμεση σχεση με την εξιδικευση τους. Καποιος που ασχολειται π.χ. με την αρχαιολογια της ρεπουμπλικανικης περιοδου, θεωρειται στους ακαδημαικους κυκλους ως αξιοπεριεργος, εαν συμμετεχει σε ανασκαφες που εχουν να κανουν με τον πολιτισμο των Μαγιας! Ο Γιάννης Σακελλαράκης π.χ. εχει ανασκαψει κυριως ή αποκλειστικα στην Κρητη και ασχοληθηκε στις δημοσιευσεις του κατα κυριο λογο με τον μινωικο πολιτισμο.

2. Sir John Garstang (1876-1956)

 Ο Petrie ανεσκαψε πολλες και διαφορετικες θεσεις σε Αιγυπτο (Tanis, Naukratis, Fayum, Tel el-Amarna, Luxor κ.α.) και Παλαιστινη (Tel el-Hesi, Wadi al-Rabalah, Tel el-Ajjul κ.α.). Κατα καιρους ειχε διαφορους συνεργατες/ μαθητες, οι οποιοι στο σημειο αυτο, φαινεται να επηρρεαστηκαν απο τον δασκαλο τους, διοτι (συμπτωματικα ή μη), ολοι τους σχεδον εργαστηκαν σε διαφορετικες χωρες:

3. Seton Lloyd (1902-1996)
 O Sir John Garstang (εικ. 2) λοιπον, που ειχε συνεργαστει με τον Petrie, διυθυνε αργοτερα ανασκαφες σε Αιγυπτο (Beni Hasan, Naquada, Hierakonpolis, Esna, Abydos), Παλαιστινη (Askhelon, Jericho) και Ανατολια (Yümük Tepe). Υπηρξε δε Διευθυντης της Βρετανικης Αρχαιολογικης Σχολης στην Αγκυρα, θεση την οποια μετα την συνταξιοδοτηση του κληρωθηκε ο πρωην συνεργατης και φιλος του Seton Lloyd (εικ. 3). O Lloyd, πριν ανασκαψει στην Ανατολια (Mersin, Sultan Tepe), ειχε εργαστει σε ανασκαφη του Petrie στην Αιγυπτο (Tel el-Amarna), αλλα και στο Ιρακ (Khorsabad, Eridu).

4. Henry Frankfort (1896-1954)

 Ο Ολλανδος Henry Frankfort (εικ. 4), μετεπειτα διευθυντης του Oriental Institute of Chicago, υπηρξε μια ιδιαζουσα περιπτωση, καθως δεν υπηρξε μονο βοηθος του Leonard Wolley, αλλα επισης μαθητευομενος του ιδιου του Petrie. Κατ΄αυτον τον τροπο o Frankfort περασε οχι μονο απο δυο πεπειραμενους μεντορες, αλλα γνωρισε και εις βαθος την Αρχαιολογια της Αιγυπτου και της Μεσοποταμιας, οπως αποδεικνυουν οι δημοσιευσεις του (βλ. κειμενο 11/2009 εντ.). Ο ιδιος με την σεiρα του ηταν δασκαλος και συνεργατης του Seton Lloyd.

5. John Pendlebury (1904-1941)
 Μαθητης και διαδοχος του Frankfort στην διευθυνση της ανασκαφης της Αμαρνα στην Αιγυπτο (η ερευνα της οποιας ξεκινησε, οπως ηδη ειπωθηκε, απο τον Petrie, ο οποιος εδωσε την σκυταλη στους Lloyd και Frankfort) υπηρξε ο John Pendlebury (εικ. 5). Παραλληλα με αυτην την ανασκαφη, ο Pendlebury ειχε επιφορτιστει απο τον Evans αυτοπροσωπως με την διευθυνση των ανασκαφων στην Κνωσο. Οι δυο ανασκαφες δουλευαν σχεδον παραλληλα, αλλα για μικρο χρονικο διαστημα λογω υπερβολικου φορτου. Με το περας των εργασιων αυτων, ο Pendelbury ξεκινησε μια ερευνα στο ορος Δικτυ, η οποια διακοπηκε με το ξεσπασμα του Β΄ ΠΠ και την καταληψη της Κρητης (βλ. λεπτομερειες στο κειμενο της 20/07/2014 εντ.).
6. King Gustaf VI. Adolf of Sweden (1882-1975)

7. Sir John Boardman

8. Eric Cline

9. Wolf-Dietrich Niemeier

 Μετα τον Petrie και τους μαθητευομενους του, φαινεται σαν να εξαλειφεται η ανωτερω ταση των Βρετανων (και οχι μονο αυτων) αρχαιολογων να ανασκαπτουν και σε Αιγυπτο και σε Μεσοποταμια ή αλλες παρεμφερεις περιοχες της ανατολικης Μεσογειου. Σε αυτο ισως να οδηγησε και η εξιδικευση των αρχαιολογικων επιστημων, καθως η Αιγυπτιολογια ειναι ενας ξεχωριστος κλαδος απο την Aρχαιολογια της Εγγυς Ανατολης, η οποια με την σειρα της δεν ασχολειται με την περιοχη της Παλαιστινης/ του Ισραηλ (νοτιο Λεβαντε), καθως για πολλα ευρωπαικα κυριως τμηματα, η περιοχη αυτη εμπιπτει στην δικαιοδοσια των θεολογικων σχολων και των αντιστοιχων τμηματων του πλεον αδοκιμου ορου της "βιβλικης αρχαιολογιας".  Παρα ταυτα δεν λειπουν οι εξαιρεσεις: Ο βασιλιας της Σουηδιας Γουσταύος Αδόλφος ο έκτος (εικ. 6) π.χ. (παππους του σημερινου βασιλια) ειχε συμμετασχει ως πριγκηπας σε ανασκαφες στην Κυπρο, την Πελοποννησο (Ασινη) και την Ιταλια (περιοχη Ετρουριας). Ο Sir John Boardman (εικ. 7) εχει διευθυνει ανασκαφες σε Κρητη, Χιο (Εμποριο), Σμυρνη (Μ. Ασια) και Λιβυη (Τοκρα). Ο Αμερικανος Eric Cline (εικ.8) ειχε συμμετασχει σε ανασκαφες σε Ελλαδα, Μ. Ασια, Ισραηλ και Αιγυπτο. Τα τελευταια χρονια συνδιευθυνει δυο ανασκαφες στο Ισραηλ, στις θεσεις Μεγγιδο και Τελ Καμπρι. Οσο για τον Γερμανο Wolf-Dietrich Niemeier (εικ. 9), αυτος εχει διευθυνει ανασκαφικες ερευνες απο την θεση του καθηγητη αρχαιολογιας σε Φραιμπουργκ και Χαιδελβεργη σε Ισραηλ (Τελ Καμπρι) και Μ. Ασια (Μιλητος). Ως διευθυντης της Γερμανικης Αρχαιολογικης Σχολης Αθηνων διυθυνε ανασκαφες στον Κεραμεικο της Αθηνας, στο Καλαποδι της Βοιωτιας και στο Ηραιο της Σαμου. Επισης υπαρχουν αρκετοι φοιτητες αρχαιολογιας ανα τον κοσμο - Αμερικανοι, Αυστραλοι, Αγγλοι, Καναδοι, Γερμανοι, Αυστριακοι, ακομα και Ελληνες! - που συμμετεχουν σε διαφορετικες με το αντικειμενο της ειδικευσης τους χωροχρονικα ανασκαφες, οπως αναφερεται και στο κειμενο της 01/2015 (βλ. εντ.). Εδω εγκειται η γοητεια της ανασκαφης, της αρχαιολογικης ερευνας, την οποιαν κληροδοτησε ο Sir Flinders Petrie με το εργο και τους επιγονους του στην συγχρονη επιστημη - και η οποια φερεται να επηρρεασε μεχρι και την προσληψη της αρχαιολογικης επιστημης στην 7η και την 9η τεχνη: Η ερευνα του αρχαιολογικου παρελθοντος της Μεσογειου σε ευρυ και βαθυ φασμα δια της μελετης του υλικου πολιτισμου ολων των περιβαλλοντων χωρων, ανεξαρτητως χρονικων πλαισιων και αλλων φραγμων.
 



Sonntag, 24. September 2017

Mykenische Paläste: ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΙΓΑΙΑΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ!


 Προσφατα κυκλοφορησε απο τον εκδοτικο οικο Philipp von Zabern (Mainz) το νεο βιβλιο του ιστορικου Dr. Josef Fischer "Mykenische Paläste. Kunst und Kultur" (βλ. εικ.).

 Το εν λογω πονημα, μονολοτι αναφερει τα μυκηναικα ανακτορα στον τιτλο του, προσφερει ουσιαστικα μια γενικη μεν αλλα ουσιαστικη αναδρομη στην ελληνική/ ελλαδική πρώτο-ιστορία της Εποχης του Χαλκου. Εμπεριεχει δε μια αναλυτικη παρουσιαση των νεωτέρων πορισμάτων της αρχαιολογικης ερευνας αναφορικα με την μυκηναικη εποχη. Δεν αναλισκεται δηλαδη στην απλη παρουσιαση των ανακτορων μονο, αλλα εμβαθυνει και σε αλλους τομεις του πολιτισμου, οπως ειναι η Γραφη, η Θρησκεια, οι Τεχνες (αγγειοπλαστικη, τοιχογραφια, μεταλλοτεχνια, σφραγιστικη κτλ.). Το μονο αρνητικο στοιχειο που προσαπτουμε στο βιβλιο αυτο - εαν δυναται να χαρακτηριστει ως τετοιο! - ειναι οτι δεν συγκαταλεγει τα ανακτορα της Πελλανας/ Αγ. Βασιλειου (Λακωνια), της Ικλαινας (Μεσσηνια), του Ορχομενου (Βοιωτιας) και της Ιωλκου (Βολου) στο αντιστοιχο παραρτημα, αλλα τα αναφερει στο κεφαλαιο το σχετικο με την ιστορια της ερευνας.

 Θεωρουμε το βιβλιο αυτο πολυ σημαντικο και για αυτο αφιερωνουμε το σημερινο κειμενο σε αυτο, διοτι προκειται για το πιο συγχρονο εργο/ εγχειριδιο για την Εποχη του Χαλκου στην Ελλαδα στην γερμανικη γλωσσα. Στην Γερμανια εχει να κυκλοφορησει κατι αναλογο εδω και παρα πολλα χρονια. Στα γερμανικα παλαιοπωλεια συνανταει κανεις τις απαρχαιωμένες πλεον εκδοσεις βιβλιων του Friedrich Matz απο τις δεκαετιες του 1950-1960 και στις βιβλιογραφικες λιστες των γερμανικων αρχαιολογικων τμηματων - σε όσα τουλαχιστον διδασκεται η λεγομενη αιγαιακη προιστορια - πρωτοστατουν οι αγγλογλωσσες δημοσιευσεις. Καιρος ηταν επομενως για κατι φρεσκο σε γλωσσα κατανοητη που να αναφερεται στις συγχρονες μελετες και αποτελεσματα ερευνων πανω στο γνωστικο αντικειμενο της ελληνικης ή ελλαδικης Εποχης του Χαλκου.

 Ο συγγραφεας του βιβλιου εχει σπουδασει στο Σαλτζβουργο της Αυστριας, το αρχαιολογικο τμημα του οποιου ειδικευεται στην αιγαιακη προιστορια. Παραλληλα δε, το τμημα αρχαιας ιστοριας του πανεπιστημιου αυτου - οπως και τα υπολοιπα σεμιναρια αρχαιας ιστοριας των αυστριακων πανεπιστημιων του Γκρατζ και του Ιννσμπρουκ - περιλαμβανει στα μαθηματα του θεματα απο την Εποχη του Χαλκου και την Πρωιμη Εποχη του Σιδηρου στην Μεσογειο, καθως και υλη απο τους πολιτισμους της Εγγυς Ανατολης εκεινων των περιοδων. Στην δε Βιεννη λειτουργει εδω και πολλες δεκαετιες η "Mykenische Komission", στην οποια ο Dr. Fischer ειχε παλιοτερα εργαστει. Μελη και συνεργατες της Komission ειναι επιστημονες με πλουσιο ερευνητικο και συγγραφικο εργο αναφορικα με το θεμα του σημερινου κειμενου, οπως οι Sigrid Deger-Jalkotzy, Eva Alram-Stern, Birgitta Eder, Mikaela Zavadil, Jörg Weilhärtner, Georg Nightingale, Reinhard Jung, Florian Ruppenstein και πολλοι αλλοι. Ο Dr. Fischer επομενως, ο οποιος διδασκει πλεον αρχαια ιστορια στο πανεπιστημιο Passau, ειναι φορεας μιας πλουσιας παραδοσης που εχει βαθιες ριζες στην Αυστρια. Δυστυχως στην Γερμανια, οπως αναφερουμε και στο λινκ 05/2015, δεν υπαρχει κατι αναλογο για την αρχαιολογια της μυκηναικης (και της μινωικης) εποχης, η δε αρχαια ιστορια στα γερμανικα πανεπιστημια ασχολειται αποκλειστικα με την ελληνορωμαικη εποχη. Κριμα για την χωρα απο την οποια προηλθε ο θεμελιωτης της αιγαιακης προιστοριας (παρα τις αμφιβολλου ποιοτητας και ηθικης μεθοδους του) Heinrich Schliemann να μην διδασκονται στα πανω απο 20 αρχαιολογικα της τμηματα μαθηματα σχετικα με τον μυκηναικο, αλλα και τους μινωικο και κυκλαδικο πολιτισμο, παρα μονο σε ελαχιστα απο αυτα (η προσωρινη κατασταση εχει ως εξης: Σε Χαιδελβεργη και Μποχουμ διδασκεται το αντικειμενο τακτικα, στα τμηματα κλασικης αρχαιολογιας Φραιμπουργκ και Κιελου πλεον περιστασιακα - ομοιως περιστασιακα και στα τμηματα προιστορικης αρχαιολογιας Χαλλε και Μοναχου)! Απο την πλευρα μας ευελπιστουμε να γυρισει ο τροχος και να αλλαξει η κατασταση στην Γερμανια. Μπορει το βιβλιο του Josef Fischer να αποτελεσει το εμφαλτηριο για αυτο; Ο χρονος θα δειξει...